روش 5s

روش 5S

معمولاً از روش 5s به عنوان روش خانه داری یاد می شود، اما این روش چیزی فراتر از آن بوده است.  زیرا علاوه بر تمیزی در صدد شناسایی و حذف اتلاف‌های هفت‌گانه ( انتظار، فعالیت بیش از حد، حرکات زائد، تولید بیش از نیاز، حمل و نقل، موجودی و تولید محصول معیوب) می‌باشد. سيستم 5S برمفاهيم بسيار ساده و ابتدايي تأکيد کرده و درک آن بسيار آسان است. ولي اجراي اين سيستم از آنجا که نياز به همکاري و مشارکت آحاد کارکنان دارد. و محدوده اجراي آن در کل شرکت گسترده شده و حتي فراتر از آن جهت پياده‌سازي با دشواري‌هايي رو‌برو مي‌باشد. در گذشته 5S بیشتر در مراکز تولیدی و صنعتی کاربرد داشته است. ولی اکنون شرکت‌های خدماتی نظیر بانک‌ها، هتل‌ها، مراکز خدماتی، مراکز حمل و نقل و شرکت‌های خدمات کامپیوتری نیز از مزایای آن آگاه‌شده و آن را به کارگرفته‌اند.

اجرای روش 5S همان طور که از نام آن پیداست، دارای پنج مرحله جهت پیاده سازی می‌باشد. این مراحل بهتر است به ترتیب اجرا گردد .

سیستم 5s
◊ عبارتند ازمرحله اول جداسازی (Seiri) که به معنی تشخيص اقلام، اطلاعات و فضاهاي ضروري يا غيرضروري و نيز عيب يابي می‌باشد.

◊ مرحله دوم نظم و ترتيب (Seiton) که به معنی نظم و ترتيب يعني قراردادن اشياء در محلهاي مناسب با ترتيب مطلوب به‌نحوي که بتوان به بهترين وجه از آنها استفاده‌نمود.

◊ مرحله سوم نظافت (Seiso) به معنی پاکيزه کردن کامل محيط کار به گونه‌ای که هيچ چيز و هيچ مکانی کثيف نباشد.

◊ مرحله چهارم استاندارد سازي (Seiketsu) و حفظ سه مرحله نخست و به معنی کنترل و اصلاح دایمی و تدوین استاندارد‌هایی جهت مراحل جداسازی، نظم و ترتیب و نظافت بوده‌است.

◊ مرحله پنجم انضباط (shitsuke) می‌باشد. اين مرحله عمدتاً در مسئوليت مديريت قرار‌دارد. مديريت بايد کارکنان را آموزش‌داده و فرهنگي‌را در‌سازمان ترويج و تثبيت نمايد. بطوریکه توسط آن نظم، سلامت، تميزي و مرتب نگاه‌داشتن محيط‌کار به يک عادت تبديل‌شود. منظور از آن حفظ نظم و تبديل ساماندهي به عنوان يك رفتار عمومي و رقابتی در بين افراد می‌باشد. كه از طريق آموزش و آماده‌سازي كاركنان براي رعايت اصول 5S، فرهنگ سازي مي‌شود. با مشارکت عمومي، همياري، همکاري و ارزيابي از نقاط قوت و ضعف مراحل چهار اصل اول سیستم 5S، با انضباط مستمر و نظام‌مند در محيط کار نهادينه مي‌شود.

5S در فرهنگ ایرانیان

تمیزی و نظافت ریشه در فرهنگ باستانی ایرانیان دارد. و همچنین در دین اسلام از آن به فراوانی یاد شده است. خانه‌تکانی یکی از آیین‌های نوروزی است که مردم بیشتر مناطقی که نوروز را جشن می‌گیرند به آن پایبندند. در این آیین، تمام خانه و وسایل آن در آستانه نوروز گردگیری، شستشو و تمیز می‌شوند. و با پوشیدن لباس های نو خود را آماده فرا رسیدن سال نو می‌نمایند.

مردم ایران پس از خانه تکانی وسایل کهنه و قدیمی خود را در مراسمی با نام چهارشنبه سوری آتش می‌زدند. این عمل موجب مصون ماندن مردم از بیماری های واگیر دار می گردید. رسم افروختن آتش، از زمان‌های کهن در مناطق نوروز متداول شده است. در ایران و بخش‌هایی از افغانستان، این رسم به‌صورت روشن کردن آتش در شب آخرین چهارشنبه سال متداول است. همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بام‌ها در میان برخی از زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم است.

همچنین در دین اسلام نیز سخن ها و اندرزهای زیادی از بزرگان در توصیه به تمیزی و نظافت یاد شده است. و پاکیزگی را نشانه ایمان ذکر کرده‌اند. مواردی از قبیل اینکه بزرگان دینی توصیه هایی بر تمیزی صورت و موی سر و لباس مسلمین فرموده اند. رسول خدا (ص) می‌فرماید فضای جلو خانه خود را، جارو بزنید و تمیز کنید. همچنین رسول‌خدا (ص) می‌فرماید خدای‌تعالی خوشبو است و بوی خوش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزگی‌را دوست‌دارد. بنابر‌این آستانه خانه‌هایتان را پاکیزه نگهدارید.

حضرت رسول اکرم(ص) به پاکيزگى علاقه فراوان داشت و در نظافت بدن و لباس بى نظير بود. موى سرش را با برگ سدر ميشست و شانه ميکرد و خود‌را با مشک و عنبر خوشبو مي‌نمود. روزانه چند بار، مخصوصاً شبها پيش از خواب و پس از بيدارى، دندانهايش را با دقّت مسواک مي کرد. جامه سفيدش هميشه تميز بود. پيش از صرف غذا و بعد از آن دست و دهانش را مي شست. خانه‌اش با همه سادگى و بى تجمّلى هميشه پاکيزه بود. تأکيد مي‌نمود که زباله ها را به هنگام روز بيرون ببرند و تا شب به جاى خود نماند. به ياران و پيروان خود تأکيد مي نمود که سر و صورت و جامه و خانه هايشان را تميز نگهدارند.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید پاکیزگی و نظافت نیمی از ایمان است. از آنجا که سیستم 5s هم ریشه در باورهای سنتی دارد و هم ریشه در باورهای دینی ایرانیان دارد، همین امر را می توان تکیه گاهی برای پیاده سازی روش 5s در کشور عزیزمان ایران دانست.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *