مودا(MUDA)، موری(MURI) و مورا(MURA) چیست؟

مودا موری مورا

یکی از کاربردی ترین ابزارها برای کارایی بیشتر منابع مفهوم مودا موری و مورا می باشد


مودا(MUDA)، موری(MURI) و مورا(MURA) چیست؟

در تولید ناب و  نظام آراستگی محیط کار (5S)  هر وقت صحبت از منابع به میان می آید ،بحث کارائی مطرح می شود و مفهوم آن بهره گیری از منابع به صورت بهتر،سریعتر،بیشتر و ارزان تر می باشد . برای اینکه بتوانیم حداکثر کارائی از منابع  را داشته باشیم ،تکنیک ها و ابزارهای مختلفی وجود دارد که یکی از ساده ترین و کاربردی ترین آنها مفهوم مودا،موری و مورا است که ژاپنی ها برای اولین بار آن را معرفی کردند .

به صورت خلاصه مفهوم مودا ،موری و مورا به شرح ذیل است: 

MUDA              مودا (اتلاف)   

مودا

 

مودا یک کلمه ژاپنی است و معنای آن اتلاف کردن می باشد. یعنی اینکه بخشی از ظرفیت منبع را هدر دهیم.

به عنوان مثال اگر در طول روز نیروی انسانی بیش از حد مجاز خود وقت تلف می کند ، با مودا روبرو هستیم . یا اگر از یک لیفتراک دو تنی برای حمل 500 کیلو بار استفاده کنیم ، مودا روی داده است . آقاي تايي چي اوهنو  معاون توليد شركت تويوتا موتورز كه بعدها به نظريه پرداز نظريه تفكر ناب تبديل شد، مودا را به 7 دسته زير تقسيم بندي مي كند:
1-    موداي توليد بيش از نياز بازار، مانند:
•    توليد محصول بيش از نياز بازار ، با هدف فروش در زماني ديگر
•    توليد قطعات اضافي با هدف انبارش براي جلوگيري از توقف خط
•    توليد اطلاعات و داده هايي كه از آن هيچ استفاده اي نمي شود
•    توليد كپي هاي اضافي و نگهداري آن در مراكز مختلف
•    ايجاد پرونده هاي اسناد و مدارك ، بدون هدف مشخص
•    …

2-    موداي انتظار و تاخير، مانند:
•    انتظار ماشين براي تعويض قالب يا راه اندازي اوليه
•    انتظار اپراتور ، در حالي كه ماشين كار مي كند
•    انتظار قطعات براي عمليات، بازرسي يا حمل و نقل
•    انتظار ماشين ، براي اتمام كار ماشيني ديگر
•    انتظار ماشين براي تعميرات كلي و جزئي
•    انتظار نامه يا سندي براي امضا در كارتابل مدير
•    انتظار ارباب رجوع براي دريافت خدمات
•    انتظار يك نامه در ماشين نويسي
•    …

3-    موداي حمل و نقل، مانند:
•    حمل مواد اوليه به انبار يا سالن توليد
•    حمل كالاي در جريان ساخت
•    حمل كالاي ساخته شده از سالن توليد به انبار
•    حمل كالا ، به بازار مصرف
•    حمل كالا ، بين انبارهاي مختلف
•    حمل تجهيزات ، ملزومات و …
•    …

4-    موداي حركت هاي اضافي، مانند:
•    تردد كارگر براي دريافت قطعه و ابزار از انبار
•    تردد براي انتقال قطعه يا محصول ، به جاي ديگر
•    حركات اضافي كارگران در ايستگاههاي كاري
•    در دسترس نبودن اسناد و مدارك لازم
•    تردد بيش از حد افراد در طبقات ساختمان
•    تردد ارباب رجوع ، براي دريافت خدمات
•    تردد نامه يا سند از جايي به جاي ديگر
•    …

5-    موداي انبارش، مانند:
•    انبار مواد اوليه
•    انبار كالا يا قطعات در جريان ساخت
•    انبار ضايعات و دوبارهكاريها
•    انبار محصول ( محصولات مختلف )
•    كمدهاي نگهداري اسناد و مدارك
•    بايگاني
•    …

6-    موداي ايراد در فرآيند، مانند:
•    هر كاري را به روش نادرست انجام دادن
•    هر كاري كه انجام آن لازم نيست
•    اموري كه توسط پيمان كاران مي تواند انجام شود
•    انجام هر كاري كه براي سازمان هزينه ايجاد مي كند ، اما براي مشتري نهايي ارزشي توليد نمي كند
•    هر كاري كه …

7-    موداي توليد ضايعات و دوباره كاري، مانند:
•    ضايعات حين توليد
•    دوباره كاري حين توليد
•    تعميرات كلي و جزئي محصول توليد شده
•    دوباره كاري روي نامه ها و گزارشهاي اداري
•    …

MURI     موری(طاقت فرسا وخستگی زا)

موری

موری یک کلمه ژاپنی است و معنای آن استفاده بیش از حدمجاز منابع است. یعنی اینکه به منبع فشار بیاوریم. 
بار بیش از حد می تواند بر کارگران یا ماشین ها وارد شود. مثلا اگر بیش از حد به نیروی انسانی فشار بیاوریم با موری روبرو هستیم و در مثالی دیگر  اگر بیش از 5 نفر سرنشین سوار خودروی سواری شوند ،موری اتفاق افتاده است .  

به عنوان مثالی دیگر، فرض کنید کارگری تازه کار به جای کارگری خبره استخدام شود وآموزش لازم را نبیند کار برای او طاقت فرسا می شود که در اینجا موری اتفاق می افتد.و احتمالا این کارگر آهسته تر از دیگران کار می کند واشتباهات زیادی انجام می دهد که باعث بروز مودا(اتلاف) می شود.

بار بیش از حد بر کارگران اثرات فیزیکی و روحی به جا گذاشته،که خودرا به صورت زیاد شدن خطاها، خطرات تصادف، تنش وکاهش رضایت شغلی بروز میدهد. در زیاد شدن خطاهای روحی تلاش میشود که با تدابیر تضمین کیفیت مانند پیشگیری از خطا(POKA YOKE) مبارزه شود. 

MURA     مورا(اختلاف زا یا عدم تطابق)

مورا

مورا یک کلمه ژاپنی است و معنای آن نا متعادل یا نا برابر می باشد. به عبارت ساده تر استفاده نادرست از منابع سازمان است.

مثلا اگر از یک نفر مهندس مکانیک در واحد اداری استفاده کنیم، با مورا مواجه هستیم . یا اگر از خودروی سواری برای حمل بار استفاده کنیم ،کاربری اصلی منبع را زیر سئوال برده ایم . 

مورا نتیجه عدم هماهنگی تولید را معرفی می کند.فرض کنید کارگران در خط تولید مشغول به کارند وهر کس به صورت تکراری کاری راانجام می دهد وکار را برای نفر بعدی می فرستد اگر زمان عملیات یکی از این کارگران بیشتر از دیگری باشد مورا به اضافه مودا اتفاق می افتد.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *